معاونت پژوهشی دانشگاه تبریز دین پژوهی و کارآمدی 2716-9812 6 1 2026 06 09 A comparative study of the effectiveness of monotheistic religions in dealing with environmental hazards with an emphasis on Islamic teachings. بررسی تطبیقی کارآمدی ادیان توحیدی در مواجهه با مخاطرات محیطی با تأکید بر آموزه‌های اسلامی 117 138 21735 10.22034/nrr.2026.69799.1550 FA اسماعیل علمدار استادیار جغرافیای سیاسی گروه جغرافیا دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند علی عربی آیسک گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم فاطمه زهرا فارسی گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند Journal Article 2025 10 30 Environmental hazards, as phenomena inseparable from human life, have always played a role in the formation of individual and social beliefs and behaviors. Today, the dominant approaches to dealing with hazards are mainly secular. This research emphasizes the necessity of integrating the spiritual perspectives of the great divine religions in understanding the roots and consequences of hazards. The research method in this article is a fundamental and descriptive-analytical research that was conducted by systematically reviewing reputable domestic and foreign scientific sources, especially the verses of the Holy Quran and other divine books, with an emphasis on keywords such as "test", "disasters", and "hazards". The research findings show that divine religions often consider hazards to be a consequence of sin and disobedience. In Jewish teachings, the origin of hazards goes back to disobedience and sin, divine warnings and signs, and also divine tests. Christianity interprets risks in this framework, emphasizing the consequences of sin and disobedience along with apocalyptic signs. However, from the perspective of Islamic teachings, environmental risks are not simply random events, but sometimes divine tests for human growth, purification, and guidance, and human moral awakening. The results of the study indicate that the effectiveness of religion in risk management is manifested by strengthening spiritual awareness, creating psychological peace, and promoting the resilience of societies. This requires nature-based discourse by governing and cultural institutions so that by reinterpreting risks in a religious way, crisis management can be improved and affected societies can be reduced from their destructive effects. مخاطرات محیطی بعنوان پدیده‌هایی جدایی‌ناپذیر از زندگی انسان، همواره در شکل‌گیری باورها و رفتارهای فردی و اجتماعی نقش داشته‌اند. در بافت جهانی امروز،رویکردهای غالب در مواجهه با مخاطرات عمدتاً مادی و سکولار هستند. این پژوهش بر ضرورت ادغام دیدگاه‌های معنوی ادیان بزرگ الهی(اسلام، یهودیت و مسیحیت) در درک ریشه‌ها و پیامدهای مخاطرات تأکید دارد. روش تحقیق در این مقاله، پژوهش بنیادی و به صورت توصیفی–تحلیلی است که با روش مرور سیستماتیک منابع معتبر علمی داخلی و خارجی بویژه آیات قرآن کریم و دیگر کتب آسمانی در دسترس، از جمله انجیل و تورات، با تأکید بر کلیدواژه‌هایی چون «امتحان»، «بلایا» و «مخاطرات » صورت گرفته‌است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که ادیان الهی غالباً مخاطرات را پیامدی از گناه و نافرمانی می‌دانند. در آموزه‌های یهودی، منشأ مخاطرات به نافرمانی و گناه، هشدارها و نشانه‌های الهی و همچنین آزمون‌های ربوبی بازمی‌گردد. مسیحیت با تأکید بر پیامدهای گناه و نافرمانی همراه با نشانه‌های آخرالزمانی، مخاطرات را در همین چارچوب تفسیر می‌کند. اما از منظر تعالیم اسلامی، مخاطرات محیطی صرفاً رویدادهایی تصادفی نیستند، بلکه گاه آزمون‌هایی الهی برای رشد، تطهیر و هدایت انسان و بیداری اخلاقی انسان می‌داند که ارتباطی مستقیم با اعمال و انتخاب‌های او دارد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که کارآمدی دین در مدیریت مخاطرات از طریق تقویت آگاهی معنوی، ایجاد آرامش روانی و ارتقای تاب‌آوری جوامع نمود می‌یابد. این امر نیازمند گفتمان‌سازی فطرت‌محور توسط نهادهای حاکمیتی و فرهنگی است تا با بازخوانی دینی مخاطرات، مدیریت بحران‌ها بهبود یابد و جوامع آسیب‌دیده از آثار مخرب آن کاسته شود. https://nrr.tabrizu.ac.ir/article_21735_e5f033fe123906062611347fdd16b7de.pdf