معاونت پژوهشی دانشگاه تبریزدین پژوهی و کارآمدی2716-98125420260220A Theological Approach to the Imperatives and Requirements of Warfare against the “Party of Satan” Emphasizing Israel’s Twelve-Day War against Iranرهیافت الهیاتی به اقتضائات و بایسته های جنگ با حزب شیطان با تأکید بر جنگ 12 روزه اسرائیل علیه ایران1222108710.22034/nrr.2025.68791.1515FAامیدقربانخانیاستادیار گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایرانزهرهکاشانیدانشجوی کارشناسیارشد علوم حدیث (گرایش نهجالبلاغه)، دانشکده الهیات و حقوق، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایرانJournal Article20250824تحولات معاصر خاورمیانه و بهویژه منازعه جمهوری اسلامی ایران و رژیم صهیونیستی، تنها در سطح سیاسی و نظامی قابل تبیین نیست، بلکه دارای لایههای عمیق معرفتی و الهیاتی است. از منظر متون وحیانی، تاریخ بشر صحنه تقابل دائمی میان «ولایت الهی» و «ولایت شیطان» است و منازعات سیاسی - تمدنی، جلوهای از این نبرد بنیادین محسوب میشوند. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که چگونه میتوان با تکیه بر منابع وحیانی، چارچوبی الهیاتی برای تبیین جنگ معاصر با حزب شیطان ارائه داد. هدف مقاله، بازخوانی این منازعه در پرتو الهیات شیطانشناسی و استخراج اقتضائات و بایستههای مقاومت معنوی است. روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعه متون وحیانی و آثار اندیشه اسلامی است. یافتهها نشان میدهد که در منطق وحی، جنگ صرفاً منازعهای سیاسی یا نظامی نیست، بلکه تقابلی هستیشناختی و تمدنی است که غایت آن تثبیت عبودیت، صیانت از ولایت الهی و مصونسازی جامعه ایمانی از سلطه باطنی شیطان است. در این چارچوب، مؤلفههایی چون شکرگزاری، حسنظن به خدا، توکل، و استعانت از عبادات، نهتنها فضایل اخلاقی- معنوی؛ بلکه کارکردهایی تمدنساز و سازوکارهایی ایمنیبخش در برابر اغواگریهای حزب شیطان تلقی میشوند که روحیه مقاومت و دفاع را نیز در جامعه اسلامی افزایش میدهند. نتیجه پژوهش آن است که جنگ ایران و اسرائیل، در ساحت الهیاتی، مصداقی معاصر از نبرد تاریخی میان «حزبالله» و «حزبالشیطان» است؛ نبردی که سرنوشت آن بیش از آنکه در موازنههای سختافزاری تعیین شود، در سطح ایمان، فرهنگ و هویت دینی رقم میخورد.تحولات معاصر خاورمیانه و بهویژه منازعه جمهوری اسلامی ایران و رژیم صهیونیستی، تنها در سطح سیاسی و نظامی قابل تبیین نیست، بلکه دارای لایههای عمیق معرفتی و الهیاتی است. از منظر متون وحیانی، تاریخ بشر صحنه تقابل دائمی میان «ولایت الهی» و «ولایت شیطان» است و منازعات سیاسی - تمدنی، جلوهای از این نبرد بنیادین محسوب میشوند. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که چگونه میتوان با تکیه بر منابع وحیانی، چارچوبی الهیاتی برای تبیین جنگ معاصر با حزب شیطان ارائه داد. هدف مقاله، بازخوانی این منازعه در پرتو الهیات شیطانشناسی و استخراج اقتضائات و بایستههای مقاومت معنوی است. روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعه متون وحیانی و آثار اندیشه اسلامی است. یافتهها نشان میدهد که در منطق وحی، جنگ صرفاً منازعهای سیاسی یا نظامی نیست، بلکه تقابلی هستیشناختی و تمدنی است که غایت آن تثبیت عبودیت، صیانت از ولایت الهی و مصونسازی جامعه ایمانی از سلطه باطنی شیطان است. در این چارچوب، مؤلفههایی چون شکرگزاری، حسنظن به خدا، توکل، و استعانت از عبادات، نهتنها فضایل اخلاقی- معنوی؛ بلکه کارکردهایی تمدنساز و سازوکارهایی ایمنیبخش در برابر اغواگریهای حزب شیطان تلقی میشوند که روحیه مقاومت و دفاع را نیز در جامعه اسلامی افزایش میدهند. نتیجه پژوهش آن است که جنگ ایران و اسرائیل، در ساحت الهیاتی، مصداقی معاصر از نبرد تاریخی میان «حزبالله» و «حزبالشیطان» است؛ نبردی که سرنوشت آن بیش از آنکه در موازنههای سختافزاری تعیین شود، در سطح ایمان، فرهنگ و هویت دینی رقم میخورد.https://nrr.tabrizu.ac.ir/article_21087_c48a925d819a9ec42ded82b7534bfa15.pdfمعاونت پژوهشی دانشگاه تبریزدین پژوهی و کارآمدی2716-98125420260220Designing Quranic Model for Identifying and Countering the Instrumental Use of Religion (By Thematic analysis method)طراحی الگوی قرآنی شناسایی و مواجهه با دینابزاری (به روش تحلیل مضمون)23442131410.22034/nrr.2026.71233.1583FAسیدحسینعلیانسبدانشیار دانشکده الهیات دانشگاه تبریزمحمدمهدویگروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانسکینهاشرفی سرایرشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایرانJournal Article20251123Religion is a comprehensive plan of life that, if properly understood and applied, plays an effective role in the prosperity of human societies. The opposite concept of its correct application is Instrumental Use of Religion, In which an individual or group uses religion as a means to achieve personal, group, or political interests and exploit others. In order to answer the question of what instrumental religion is and how to deal with it, the present study seeks to examine Quranic verses by using the Thematic analysis method And provide a comprehensive model for identifying and dealing with instrumental religion. After analyzing the data obtained from the verses and interpretive sources, the findings of this study were categorized into 141 key propositions, 279 basic themes, 29 organizing themes, and 6 comprehensive themes, and based on them, the desired model was designed. The proposed model consists of 6 main components: The religiosity of instrumental religionists, the personality of instrumental religionists, the Behaviorism instrumental religionists, Methods of instrumental religion, goals of instrumental religionists, and ultimately, confronting instrumental religion. According to the proposed model, instrumental religionists have a high level of religious knowledge, but their beliefs and behaviors are very contradictory. To achieve their own non-religious goals, which have in common the pursuit of superiority in numerous areas, they choose a limited part of religion that serves their interests The proposed solution of this model for dealing with instrumental religion is influenced by the cognitive nature of instrumental religion and its ability .....................دین برنامه جامع زندگی است که اگر بهدرستی مورد شناخت و کاربست قرار گیرد نقش مؤثری در سعادت جوامع انسانی ایفا میکند. مفهوم مخالف کاربست صحیح آن، دین-ابزاری است که بهموجب آن فرد یا گروهی از دین بهعنوان وسیلهای برای دستیابی به منافع فردی، گروهی یا سیاسی و سوءاستفاده از دیگران بهره میبرند. پژوهش حاضر در راستای پاسخ به سؤال از چیستی دینابزاری و چگونگی مواجهه با آن درصدد است با بهرهگیری از روش تحلیل مضمون، آیات قرآنی را بررسی کرده و الگوی جامعی را بهمنظور شناسایی و مواجهه با دینابزاری پیشنهاد کند. پس از تحلیل دادههای حاصل از آیات و منابع تفسیری، یافتههای این پژوهش در 141 گزارۀ کلیدی، 279 مضمون پایه، 29 مضمون سازماندهنده و 6 مضمون فراگیر دستهبندی و بر اساس آنها الگوی مورد نظر طراحی شد. الگوی پیشنهادی از 6 مؤلفه اصلی دینداری دینابزاران، شخصیتشناسی دینابزاران، رفتارشناسی دینابزاران، روشهای دینابزاری، اهداف دینابزاران و درنهایت مواجهه با دینابزاری تشکیل شده است. مطابق الگوی پیشنهادی، دین ابزاران از شناخت دینی بالایی برخوردارند ولی باورها و رفتارهایشان بسیار متناقض است. آنها برای دستیابی به اهداف غیردینی که وجه مشترک آن برتریطلبی در عرصههای متعدد است، بخشهای محدودی از دین را برمیگزینند که منافع آنها را تأمین میکند. راهکار پیشنهادی این الگو برای مواجهه با دینابزاری، متأثر از ماهیت شناختی دین ابزاری و قابلیت آن در ایجاد انحراف در شناخت مردم است، بنابراین وجه مشترک راهکارهای مقابلهای با دینابزاری تقویت شناخت مردم است.https://nrr.tabrizu.ac.ir/article_21314_35ec7ad40c7272146bb707bdefa6113e.pdfمعاونت پژوهشی دانشگاه تبریزدین پژوهی و کارآمدی2716-98125420260220Analysis of the Doubt of Conflict between the Verse "And Verily, Men Are Against Their Degrees" and Gender Justiceتحلیل تفسیری شبهه تعارض آیه «وللرجال علیهن درجه» با عدالت جنسیتی45662108810.22034/nrr.2026.69724.1545FAفاطمهمحرمیمجتمع آموزش عالی کوثر، حوزه علمیه خواهران، تهران، ایران.رضامهدیان فردانشیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم، ایران.محمداکبریاستادیار دانشگاه علوم و معارف قران کریم، قم، ایرانJournal Article20251018The appearance of a number of Islamic teachings has created the idea of gender superiority. One of these cases is verse 228 of Surah Al-Baqarah, in which the phrase “And for men is a degree above them” has been the subject of doubt. This study seeks to analyze and respond to this doubt using a descriptive-analytical method and library resources. To achieve this goal, by examining the statements of Quran scholars of both sects, interpretive views on this verse have been divided into the following three general categories: absolute superiority of men; relative superiority of men in a number of rights such as rights related to the duration of marriage, the right to divorce and the right to enjoy, and also the ability of men to forgive women. In this article, some problems with each of these views are stated that challenge their generality. In the next step, the chosen approach is presented using the following components: the conceptualization of the two words "man" and "degree"; the explanation of the epistemological system of the Quran about gender justice in the two areas of creation and enjoyment of rights, as well as the lack of connection between the rights of the parties with their equality. The achievement of the article is that the concept of degree in this verse does not mean legal superiority, but rather the greater ability of men to perform their ontological duties, which naturally entails greater authority for them.ظاهر شماری از آموزههای اسلامی، انگاره برتریهای جنسیتی را به وجود آوردهاند. یکی از این موارد آیه 228 سوره بقره است که فراز «وَ لِلرِّجالِ عَلَیْهِنَّ دَرَجَةٌ» درآن، دستمایه ایجاد شبهه قرارگرفته است. این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی و با بهره از منابع کتابخانهای به دنبال تحلیل و پاسخ به این شبهه است. برای دست یافتن به این هدف، با بررسی اقوال قرآنپژوهان فریقین، دیدگاههای تفسیری درباره این آیه به سه دسته عمومی ذیل تقسیم شده است: برتری مطلق مرد؛ برتری نسبی مرد در شماری از حقوق مانند حقوق مربوط به دوام زوجیّت، حق طلاق و حق استمتاع و نیز توانمندی مرد بر بخشش زن. دراین جستار، اشکالاتی به هر یک از این دیدگاهها بیان شده که عمومیت آنها را با چالش مواجه میسازد. در گام بعد، رویکرد برگزیده با بهره از مؤلفههای ذیل ارائه شده است: مفهومشناسی دو واژه رجل و درجه؛ تبیین منظومه معرفتی قرآن درباره عدالت جنسیتی در دو ساحت آفرینش و بهرهمندی از حقوق و نیز عدم ملازمه حقوق طرفینی با تساوی آنها. دستاورد نوشتار آن است که مفهوم درجه در این آیه به معنای برتریهای حقوقی نیست بلکه به معنای توانمندی بیشتر مردان برای انجام وظائف هستیشناختانه آنهاست که طبعاً اختیارات بیشتری را برای آنها به دنبال دارد.https://nrr.tabrizu.ac.ir/article_21088_1e604bfd3a550200e8e8a707ad2dd02e.pdfمعاونت پژوهشی دانشگاه تبریزدین پژوهی و کارآمدی2716-98125420260220Analysis and study of
existential art therapy based on rational life from the perspective of Allameh Jafariتحلیل و بررسی هنردرمانی وجودی مبتنی بر حیات معقول از نظر علامه جعفری45662131310.22034/nrr.2026.69566.1537FAمریمصمدیهاستادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه مراغهبهمناکبریعضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور، گروه معارف اسلامی، تهران ـ ایران،Journal Article20251115The present study, employing a descriptive-analytical approach and grounded in the religious thought of Allameh Jafari, examines the role and conceptual connection of art in rational life and its relation to enhancing existential psychotherapy. The primary aim of the article is to explore the therapeutic potential of authentic art from Jafari’s perspective and to analyze its relationship with key components of existential psychotherapy, including meaning, self-awareness, responsibility, and spiritual transcendence. From Jafari’s viewpoint, art is not merely the imitation of nature or a reflection of superficial emotions; rather, it is a conscious and elevating process in which humans, through refined aesthetic perception, strive to transform “reality as it is” into “reality as it ought to be.” In this process, authentic art plays a crucial role in realizing rational life—a purposeful and reason-based existence that paves the way for spiritual elevation and existential flourishing. Jafari distinguishes between authentic and inauthentic art: inauthentic art follows superficial and everyday desires, whereas authentic art is truth-seeking, creative, and committed to human elevation. Authentic art thus embodies practical and effective expressions of rational living within religious thought, and Jafari’s intellectual framework reflects this functional dimension of religion in the spheres of art and rational life. Allameh's intellectual foundations on art and rational life are also influenced by these ideas of religion and the effectiveness of religion in this area. The findings show that in Jafari's intellectual system, authentic art in rational life can be an approach to strengthen existential psychotherapy processes.پژوهش حاضر، با روش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر اندیشهی علامه جعفری، به بررسی نقش و پیوند مفهومی هنر در حیات معقول و تأثیر آن در تقویت درمانگری وجودی میپردازد. هدف اصلی مقاله، واکاوی ظرفیتهای درمانگرایانه هنر اصیل از منظر جعفری و تحلیل نسبت آن با مؤلفههای درمانگری وجودی، از جمله معنا، خودآگاهی، مسئولیتپذیری و تعالی روحی است. از دیدگاه علامه جعفری، هنر صرفاً تقلید طبیعت یا بازتاب احساسات سطحی نیست؛ بلکه فرآیندی آگاهانه و تعالیبخش است که در آن انسان از طریق احساس تصعیدیافته، تلاش میکند «واقعیت آنچنانکه هست» را به «واقعیت آنچنانکه باید باشد» تبدیل کند. در این مسیر، هنر اصیل نقش مهمی در تحقق حیات معقول ایفا میکند؛ حیات هدفمند و مبتنی بر عقلانیت که زمینهساز تعالی معنوی و شکوفایی وجودی انسان است. جعفری میان هنر اصیل و غیراصیل تمایز قائل میشود. هنر غیراصیل دنبالهرو تمایلات سطحی و روزمره انسان است، در حالیکه هنر اصیل حقیقتجو، خلاق و متعهد به تعالی انسان است. هنر اصیل، زیستن معقول در اندیشههای دینی را بهصورت عملی و کارآمد ترسیم میکند و مبانی فکری علامه در باب هنر و حیات معقول نیز متأثر از اندیشه های وی در این عرصه است. یافتهها نشان میدهد که در منظومه فکری جعفری، هنر اصیل در حیات معقول میتواند رهیافتی مؤثر برای تقویت فرآیند درمانگری وجودی باشد.https://nrr.tabrizu.ac.ir/article_21313_d74ac89826d4b8962ac240c01b17ec5e.pdfمعاونت پژوهشی دانشگاه تبریزدین پژوهی و کارآمدی2716-98125420260220The Role of Religion in Social Resilienceنقش دین در تابآوری اجتماعی67862108610.22034/nrr.2026.65714.1430FAاحمدبیگلریعضو هیئت علمی گروع علوم سیاسی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک.0000-0002-0498-9931Journal Article20250130Challenges and crises are an inseparable part of human life at the individual and social levels. The important issue in these situations is maintaining the balance of individuals, societies, and political systems after facing challenges and recovering themselves. This issue has been the subject of many studies under the title of resilience, and its dimensions, factors, and examples have been studied. In numerous studies, religion has been mentioned as one of the factors affecting resilience. Therefore, the issue has been addressed here with a combined approach, that is, extra-religious and intra-religious on the one hand, and functionalist and teleological on the other. In this article, I try to present a theoretical explanation of this issue through a descriptive-analytical study of the relationship between religion and social resilience in general and from a sociological perspective on the one hand, and by looking at some Quranic teachings on the other. I am seeking to answer the question of how religion can affect social resilience? The findings indicate that religion, by playing a fundamental role in the individual and social belief system in cognitive, emotional, and behavioral dimensions, can be considered a very effective factor in social resilience by "giving identity and meaning to human life," "drawing a vision of human life," "giving hope to humans," and "integrating society."چالشها و بحرانها جزء جداییناپذیر حیات بشری در سطو ح فردی و اجتماعی به شمار میروند. مسأله مهم در این مواقع، حفظ تعادل افراد، جوامع و نظامهای سیاسی پس از مواجهه با چالشها و بازیابی خود است. این مسأله تحت عنوان تابآوری، موضوع پژوهشهای بسیاری قرار گرفته و ابعاد، عوامل و مصادیق آن مطالعه شده است. در مطالعات متعددی، از دین به عنوان یکی از عوامل مؤثر بر تابآوری یاد شده است. در این نوشتار تلاش میشود با یک بررسی توصیفی-تحلیلی در نسبت دین و تابآوری اجتماعی به طورکلی و از منظری جامعهشناختی از یکسو، و با نگاهی به برخی از آموزههای قرآنی از سوی دیگر، شرحی نظری از این مسأله ارائه گردد. ازاینرو، در اینجا با رویکردی تلفیقی، یعنی بروندینی و دروندینی از یکسو، و کارکردگرا و غایتگرا از سوی دیگر به مسأله پرداخته شده است. پرسش اصلی آن است که دین چگونه میتواند بر تابآوری اجتماعی اثرگذار باشد؟ یافتهها بیانگر آنست که دین با ایفای نقش اساسی در نظام باورهای فردی و اجتماعی در ابعاد شناختی، عاطفی و رفتاری، از طریق «هویتبخشی و معنابخشی به حیات انسان»، «ترسیم چشمانداز زندگی انسان»، «امیددادن به انسان» و «انسجامبخشی به جامعه» میتواند به عنوان عاملی بسیار مؤثر در تابآوری اجتماعی در نظر گرفته شود.https://nrr.tabrizu.ac.ir/article_21086_b45927d2cbdf3500130b8da43b41f9de.pdfمعاونت پژوهشی دانشگاه تبریزدین پژوهی و کارآمدی2716-98125420260220Re-reading the Conflict between Abu Dharr and the Rulers over the "Kanz" Verse as the Convergence of Two Rival Paradigms in Islamic Economic Jurisprudenceبازخوانی مناقشه ابوذر و حاکمیت بر سر آیه کنز به مثابه تلاقی دو پارادایم رقیب در فقه اقتصادی اسلام1051222131510.22034/nrr.2026.68642.1512FAمیثمشعیبفارغ التحصیل گروه فقه، دانشکده الهیات، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.0000-0003-2904-9601رضاملازاده یامچیپژوهشگر پسا دکتری علوم قرآن و حدیث دانشگاه فردوسی مشهد(پژوهشگر بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی) ، شماره تماس: 09142353876، reza.mollazadehyamchi@alumni.um.ac.irروح اللهافضلیاستادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد جیرفت،Journal Article20250813Verse 34 of Surah At-Tawbah, with its emphatic prohibition against hoarding wealth, became a fundamental nexus in Islamic economic thought from the very beginning of Islam. This research goes beyond historical accounts to dissect the dispute between Abu Dharr al-Ghifari and the ruling authority concerning this verse. Its aim is to re-read this conflict not merely as the convergence of two rival economic paradigms, but also as a political battle over interpretive authority. The present study, employing a documentary method and an analytical-comparative approach, reconstructs the inferential reasoning of these two worldviews based on primary exegetical and narrative texts. The findings indicate that the ruling authority's "Conditional Permissibility Paradigm," by offering a duty-oriented definition of "kanz" (wealth on which zakat has not been paid), represented a jurisprudence focused on individual rights and political stability. In contrast, Abu Dharr's "Distributive Justice Paradigm," with its reading based on the psycho-ethical pathology of wealth hoarding and its social consequences (wealth beyond need), established a jurisprudence centered on public interest and distributive justice. Finally, this article introduces "Governmental Conditionality Theory" as a third reading, providing an analytical framework for understanding the dialectical capacity of Islamic jurisprudence to balance the two values of "property rights" and "social justice" based on the exigencies of the time.آیه ۳۴ سوره توبه، با نهی قاطع از زراندوزی، از همان صدر اسلام به یکی از گرهگاههای بنیادین در اندیشه اقتصادی اسلام بدل شد. این پژوهش با هدف فراتر رفتن از گزارشهای تاریخی، به کالبدشکافی نزاع ابوذر غفاری و حاکمیت بر سر این آیه میپردازد تا آن را نه فقط به مثابه تلاقی دو پارادایم اقتصادی رقیب، بلکه به عنوان یک نبرد سیاسی بر سر مرجعیت تفسیری نیز بازخوانی کند. تحقیق حاضر با روش اسنادی و رویکرد تحلیلی-تطبیقی، به بازسازی استنباطی این دو جهانبینی بر پایه متون اصلی تفسیری و روایی پرداخته است. یافتهها نشان میدهد «پارادایم جواز مشروط» حاکمیت، با ارائه تعریفی تکلیفمحور از «کنز» (مال فاقد زکات)، فقهی معطوف به حقوق فردی و ثبات سیاسی را نمایندگی میکرد. در مقابل، «پارادایم عدالت توزیعی» ابوذر، با خوانشی مبتنی بر آسیبشناسی روانی-اخلاقی زراندوزی و پیامدهای اجتماعی آن (مازاد بر نیاز)، فقهی معطوف به مصالح عمومی و عدالت توزیعی را بنیان نهاد. در نهایت، این مقاله با معرفی «نظریه مشروطیت حکومتی» به مثابه خوانشی سوم، یک چارچوب تحلیلی برای فهم ظرفیت دیالکتیکی فقه اسلامی در ایجاد موازنه میان دو ارزش «حقوق مالکیت» و «عدالت اجتماعی» بر اساس مصالح زمانه ارائه میدهد.<br />کلیدواژگان: آیه کنز؛ ابوذر غفاری؛ عدالت اجتماعی؛ فقه اقتصادی؛ نظام مالکیت در اسلامhttps://nrr.tabrizu.ac.ir/article_21315_1a706b5732da434598f7faf6dc7a76a5.pdf