Recognizing the topic of Waraʿ(righteousness) in the fiqh Al-Ma'rafa and Al-Aqeedah, the fiqh Al-Akhlāq, and the fiqh Al-'Amal, based on the Narrations

Document Type : پژوهشی

Authors

1 Assistant professor of Theology and Islamic thought, Faculty of Islamic Sciences and Researches, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran

2 Masumieh Qom Institute of Higher Education, Qom, Iran

Abstract

The topic of fiqh (Islamic jurisprudence) is the behavior of those charged with a duty, despite the differences in the comprehensiveness of this topic among Muslim scholars, is based on someone’s theory, including the fiqh Al-Ma'rafa and Al-Aqeedah, the fiqh al-akhlāq, and the fiqh al-'Amal. Regardless of different ideas in the origin of the issue, the other meanings of Waraʿ (righteousness) in the context of fiqh (Islamic jurisprudence) as the qualities of a judge, a Mujtahid, and also, the wideness of meanings in the narrations can be proposed in the areas mentioned above and is the subject of a jurisprudential hukm. This paper uses the content analyzing method to answer this question: By considering the relation of Waraʿ (righteousness) with other words in the narrations, is Waraʿ (righteousness) the topic of the fiqh Al-Ma'rafa and Al-Aqeedah, the fiqh al-akhlāq, and the fiqh al-'Amal? The statistical population of 346 hadiths was coded by using the MAXQDA2020. Limiting Waraʿ (righteousness) to the fiqh Al-Ma'rafa and Al-Aqeedah and the fiqh al-akhlāq is not correct, as evidenced by the existence of multiple narrations of Waraʿ (righteousness) is an action or equal to it in that sense. So, Waraʿ (righteousness) has been included in the fiqh al-'Amal. Restricting the scope of Waraʿ (righteousness) to the chapters on judgments, ijtihad, Taqlid (imitation), and prayer in the fiqh al-'Amal is not enough, but Waraʿ (righteousness) must be included in the chapter on ritual acts of worship, as well as descriptions of the imam of the congregation, and has been the obligatory descriptions of the people, both Muqallid and Mujtahid. Finally, Waraʿ (righteousness) and the positive words accompanying it in the hadiths will be the subject of the fiqh Al-Ma'rafa and Al-Aqeedah if it has an epistemological description. If it goes out of the cognitive stage and does not appear in human actions and behavior, it will be in the field of the fiqh al-akhlāq. Finally, if it is presented in the form of human behavior and action, it is necessary to look for its hukm in the fiqh Al-'Amal.

Keywords

Main Subjects


نهج­البلاغه
ابن الأثیر، مجدالدین، 1399ق، النهایه فی غریب الحدیث و الاثر، ج3، بیروت، المکتبه العلمیه.
اعرافی، علیرضا و موسوی، سید نقی، 1390، «گسترش موضوع فقه نسبت به رفتارهاى جوانحى»، فقه، 18(70)، 87-130، قم، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم (پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی).
امیرپور، حیدر و دیگران، 1402، ««ورع و عفت» در آموزه‌های فقهی و عرفانی»، فصلنامه عرفان اسلامی، 20 (78)، 55-72، زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی.
اهوازی، ابن سکیت، 1412ق، ترتیب اصلاح المنطق، مشهد، آستان قدس رضوی.
آمدی، عبدالواحد بن محمد، بی­تا، غررالحکم، ترجمه محمدعلی انصاری قمی، ج1، تهران، بی­نا.
ببی، ارل، 1387، روش­های تحقیق در علوم اجتماعی، ترجمه رضا فاضل، ج2، تهران، سمت.
برنجکار، رضا، 1391، روش‌شناسی علم کلام، قم، دارالحدیث.
بکری دمیاطی، ابوبکر، 1418ق، اعانه الطالبین، بیروت، دارالفکر.
جزائری، سید عبدالله، بی­تا، التحفه السنیه، بی­جا، بی­نا.
جوادی آملی، عبدالله، 1388، حکمت عبادات، محقق، حسین شفیعی، قم، مرکز نشر اسراء.
جوهری، ابونصر اسماعیل بن حماد، 1407ق، الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه، ج3، بیروت، دار العلم للملایین.
حصکفی، علاءالدین محمد بن علی، 1415ق، الدر المختار، ج4، بیروت، دارالفکر للطباعه.
حسینی سرشت، محمدصادق و اشرافی، امیر. (1388). «تقوا؛ سرآمد اخلاق، درآمدی بر شناخت مفاهیم اخلاقی از دیدگاه قرآن و سنت». فصلنامه علمی - پژوهشی مطالعات اخلاق کاربردی، 5(15)، 35-85، اصفهان، دفتر تبلیغات اسلامی اصفهان.
حلی (علامه)، ابومنصور جمال‌الدین حسن بن یوسف بن مطهّر، 1410ق، نهایه الاحکام، ج2، قم، مؤسسه اسماعیلیان.
رهنمایی، حسین (1397). «مقایسه «انسان اخلاقی مطلوب» در اسلام و تائوئیسم با تأکید بر «نهج‌البلاغه» و «تائو ته چینگ»»، معرفت ادیان، 1 (37)، 45-63، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
سبزواری، سید عبدالاعلی، بی­تا، مهذب الاحکام فی بیان حلال و الحرام، ج15، بی­جا، بی­نا.
سهرابی، فرامرز، 1393، اخلاق زمینه‌ساز، پژوهش های مهدوی، 3(9)، 53-74، قم، مؤسسه آینده روشن.
شاملی، نصراله، و بناییان اصفهانی، علی، 1395، «تبیین میدان معناشناسی واژگان «ورع» و «عفت» در نهج البلاغه»، پژوهش­های نهج البلاغه، 15(50 )، 91-106، قم، بنیاد بین المللی نهج البلاغه.
صافی گلپایگانی، لطف‌الله، 1416ق، هدایه العباد، ج1، قم، دارالقرآن الکریم.
طبرسى، فضل بن حسن، 1384ق، نثر اللآلی، ج1، مشهد، آستان قدس رضوی.
‌طوسی، محمد بن حسن، 1414ق، مجموعه ورّام (تنبیه الخواطر و نزهه النواظر)، امالی، ج1، قم، دار الثقافه.
عبدی، حمزه و پسندیده، عباس، 1394، بررسی و تحلیل روایات «مکارم الأخلاق». قم، انتشارات دارالحدیث.
فراهیدی، خلیل بن احمد، 1408ق، کتاب العین، ج1، بیروت، مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
فیض کاشانی، محسن، بی­تا، النخبه فی الحکمه العملیه و الأحکام الشرعیه، بی­جا، بی­نا.
قزوینی رازی، احمد بن فارس، 1399ق، معجم مقاییس اللغه، ج3، 4 و 6، بیروت، دارالفکر.
کراجکی، محمد بن علی، ۱۳۹۴ق، معدن الجواهر و ریاضه الخواطر، احمد حسینی اشکوری، ج1، تهران، مکتبه المرتضویه.
کلینی، محمد بن یعقوب، 1407ق، الکافی، ج1 و2، تهران، دارالکتب الإسلامیه.
گیلانی، عبدالرزاق، 1377، شرح مصباح الشریعه، ج1، تهران، پیام حق‌.
لیثی واسطی، علی بن محمد، 1376، عیون الحکم و المواعظ، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
مجتبوى‌، سید جلال‌الدین، 1377، علم اخلاق اسلامى، ج2، تهران، انتشارات حکمت.
مجلسی، محمدباقر، 1403ق، بحار الأنوار، ج52 و 70، تهران، مؤسسه الوفاء.
محمدی ری‌شهری، محمد، 1388، مبانی شناخت، قم، مؤسسه علمی فرهنگی دارالحدیث.
مصباح یزدی، محمدتقی، 1386، ورع، اجتهاد و همدردی با دیگران؛ شرط حصول ولایت، سخنرانی در جمع کارکنان و دانش‌پژوهان مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى (ره) به مناسبت شهادت امام جعفر صادق ‌علیه‌السلام، قابل دسترسی در سایت: B2n.ir/p79283.
مصری، ابن نجیم، 1418ق، البحر الرائق، ج6، بیروت، دارالکتب العلمیه.
مفید، محمد بن نعمان، بی­تا، المقنعه. ج1، قم، نشر اسلامی.
مکارم شیرازى، ناصر، 1385، اخلاق اسلامى در نهج‌البلاغه، اکبر خادم الذاکرین‏، ج1، قم، نسل جوان‏.
مکی عاملی، محمد بن جمال‌الدین، 1414ق، الدروس، ج2، قم، اسلامی.
موسوی خمینی، سید روح‌الله، 1394، شرح چهل حدیث (اربعین حدیث)، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
موسوی سیرجانی، سهیلا، 1387، زهد پارسا. ادبیات عرفانی و اسطوره شناختی. 4(12)، 99-113، تهران، دانشگاه آزاد اسلامی- واحد تهران جنوب.
موسوی گلپایگانی، سید محمدرضا، 1401ق، کتاب القضاء، ج1، قم، خیام.
نجفی، محمدحسن، 1363، جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، ج41، تهران، دارالکتب العلمیه.
نراقی، محمدمهدی، 1312ق، جامع السعادات، ج1، بیروت، اعلمی.
نئوندورف، کیمبرلی ای.، 1395، راهنمای تحلیل محتوا، ترجمه حامد بخشی و وجیهه جلائیان بخشنده، مشهد، انتشارات جهاد دانشگاهی.
نوری، میرزا حسین، ۱۴۰۸ق، مستدرک‌الوسائل، ج12، بیروت، مؤسسه آل‌البیت لاحیاء التراث.
واعظی، سید محمدرضا، 1399، روش­شناسی کاربردی اجتهاد، قم، انصاریان.
وحید خراسانی، حسین، بی­تا، منهاج الصالحین، ج1، بی­جا، بی­نا.