Comparative analysis of the views of Shahid Motahari and Dr. Fanaei on the correlation of ethics and behavior

Document Type : پژوهشی

Authors

1 university of Islamic sciences, qom, Iran

2 Assistant Professor and Faculty Member of Imam Khomeini Institute for Education and Research, Qom, Iran.

Abstract

Dr. Fanai claims that Muslim ethics is an afterlife-oriented ethics, in which only the individual's possession of physical virtues and qualities is important, not the behavioral manifestation of these qualities; therefore, Muslims do not have a correct picture of the place of ethics in social relations. In contrast, in current Western culture, social behavior or secular ethics is considered, in which behavior itself is considered without considering the motives behind it, only on the condition that no harm should be done to others; therefore, secular ethics, since it is a social ethics and behavior is its principle, is suitable for human social life and is more effective than Muslim ethics. In order to examine the aforementioned claim, this research has reviewed and compared the thought of Shahid Motahari, as a prominent figure among Muslim thinkers, and Dr. Fanai, as one of the proponents of secular ethics in Iran. In this regard, the comparative analysis method was used, and the results obtained showed that there are serious criticisms of Dr. Fanai's claim that Muslim ethics neglect behavior and that secular social ethics are superior. From the perspective of Shahid Motahari, despite the apparent conflict between the definitions of ethics presented by him, behavior has not been neglected; although some points in this view require explanation. It was also found that it is possible to provide a definition of ethics that does not involve such criticisms and explicitly includes all matters of discretion, including behavior.

Keywords

Main Subjects

References

قرآن کریم.
آذربایجانی، مسعود و سالاری‌فر، محمدرضا (1382)، روانشناسی عمومی. قم، زمزم هدایت.
آذربایجانی، مسعود و همکاران (1387)، روانشناسی اجتماعی با نگرش به منابع اسلامی، قم، سمت.
ابن سینا، حسین بن عبدالله (1404 ق)، الشفاء (الالهیات)، قم، مکتبة آیة الله المرعشى.  
ابن‌مسکویه، احمد بن محمد (1426 ق)، تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق، قم، طلیعه نور.
ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414 ق)، ‏لسان العرب، بیروت، ‏دار صادر.
ارسطو (1385)، اخلاق نیکوماخوس، ترجمۀ محمدحسن لطفی تبریزی، تهران، طرح نو.
برقی، احمد بن محمد (1371)، المحاسن‏، قم، دار الکتب الإسلامیه.
پورمقدس، علی (1367)، روانشناسی اجتماعی، اصفهان، مشعل.
حسینی همدانی، سیدمحمدحسین (1404 ق)، تفسیر انوار درخشان، تهران، کتابفروشی لطفی.
حر عاملى، محمد بن حسن (1409 ق)، تفصیل وسائل الشیعه، قم، آل‌البیت لاحیاء التراث‏.
حلی، حسین (بی‌تا)، أصول الفقه، قم، مکتبه الفقه و الاصول‌ المختصه.
جوای آملی، عبدالله (1387)، مراحل اخلاق در قرآن، قم، اسراء.
خطیبی کوشکک، محمد (1384)، بررسی تطبیقی جامعه اسلامی و جامعه مدنی، قم، زمزم هدایت.
راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412 ق)، المفردات فی غریب القرآن‏، بیروت، دارالعلم الدار الشامیه.
زبیدى، سیدمرتضى (1414 ق)، ‏تاج­العروس من جواهر القاموس، بیروت، دارالفکر. ‏
سربخشی، محمد (1388)، اخلاق سکولار (مفاهیم، مبانی، ادله، نقدها)، قم، مؤسسه امام خمینی (ره).
سربخشی، محمد (1390)، «سکولاریسم، دین، اخلاق»، معرفت اخلاقی، ش 4، 49ـ 72.
صدوق، محمد بن علی (1385)، علل الشرایع، قم، کتابفروشی داوری.
طباطبایی، محمدحسین (1430 ق)، نهایه الحکمه، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
طبرسى، حسن بن فضل (1370)، مکارم الأخلاق‏، قم، انتشارات شریف رضى.‏
فنایی، ابوالقاسم (1384)، دین در ترازوی اخلاق (پژوهشی در باب نسبت میان اخلاق دینی و اخلاق سکولار)، تهران، مؤسسه فرهنگی صراط.
قرائتی، محسن (1383)، تفسیر نور، تهران، مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
کلینی، محمد بن یعقوب (1407 ق)، الکافی، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
مصباح یزدی، محمدتقی (1384)، شرح برهان شفا، قم، مؤسسه امام خمینی (ره).
مصباح یزدی، محمدتقی (1394)، فلسفه اخلاق، قم، مؤسسه امام خمینی (ره).
مطهری، مرتضی (1378)، مجموعه آثار، تهران، انتشارات صدرا.
مطهری، مرتضی (1379)، تعلیم و تربیت در اسلام، تهران، صدرا.
معلمی، حسن (1385)، «فلسفه اخلاق»، فصلنامه علمی ـ پژوهشی قبسات، شماره (39 و 40)، 93 ـ 108.
موسوی، سمیه سادات و حسینی قلعه بهمن، سید علی اکبر (1401)، «تحلیلی تطبیقی روش­شناسی استدلال­های اخلاقی شهید مطهری و آیت الله مصباح یزدی»، دین پژوهی و کارآمدی، س 2، ش 1، صص 79-97.
نراقى، مهدى (بی‌تا)، جامع­السعادات، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
A.S Hornby )2003(, Oxford Advanced Learners Dictionary of Current English. Tehran: Jahane danesh.
Bentham, Jeremy (1948), The Principles of Morals and Legislation, New York: Hafner.
Collier, David (1993), "The Comparative Method". POLITICAL SCIENCE: THE STATE OF DISCIPLINE II. American Political Science Association. Pp105–119.
Frankena, William (1963), Ethics, USA: Prentice-Hall INC.
Hantrais, Linda (2009), International Comparative Research, New York: Palgrave.
Holyoake, George (1896), The Origin and Nature of Secularism. London: Watts.
Kant, Immanuel (1870), Grundlegung zur metaphysik der sitten, Berlin: L. Heimann
Mill, John Stuart (1895), Utilitarianism, London: Routledge; New York: Dutton.
Rivas, Solomon (2012), "Fundamentals of Integral Ethics: Religious & Secular Views". pp1_61. https://www.biblicaltheology.com/Research/RivasSC03.pdf
New Religious Researches
Volume 5, Issue 2 - Serial Number 16
September 2025
Pages 65-88

Files

Share

How to cite

Statistics