بررسی چالش‌ میان دو واجب دینی «حفظ صله رحم» و «ترک مجلس گناه» با رویکرد اخلاق کاربردی

نویسندگان

دانشگاه معارف اسلامی، قم، ایران

چکیده

رواج روزافزون گناه در مهمانی‌ها، امروزه یکی از مشکلات مهم اجتماعی در جوامع مسلمان است. این مشکل برای افراد متدین زمانی بیشتر رخ می‌نماید که با وقوع گناه در مجالس اقوام مواجه می‌شوند. از آنجا که پیوند خویشاوندی در فرهنگ ایرانی ـ اسلامی جایگاه بسیار بالایی دارد ترک مجلس، به راحتی امکان‌پذیر نیست و حتی گاهی منجر به قطع روابط خانوادگی می‌شود. از طرفی، ماندن در مجلس گناه نیز عواقب ناگواری دارد. در چنین موقعیتی فرد متدین به‌عنوان یک فاعل اخلاقی با چالش بزرگی بین حفظ صله رحم و ترک مجلس گناه مواجه است. پژوهش حاضر در صدد است با روش تحلیلی، راه حلی جهت برون‌رفت از این چالش اخلاقی ارائه دهد. نتایج نشان می‌دهد هرچند هر یک از دو طرف چالش، ادله دینی و علمی محکمی دارند؛ اما به دلیل درنظر نگرفتن همه جوانب، و صدور حکم کلی، ناکارآمد هستند. راه حل پیشنهادی، تحلیل وضعیت و تفصیل حکم است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating the Challenge between the Two Religious Obligations of "Maintaining kinship" and "leaving the place of sin" With an applied ethical approach

نویسندگان [English]

  • somayeh sadat mousavi
  • mohammad javad fallah
university of Islamic sciences, qom, Iran
چکیده [English]

The increasing prevalence of sin in parties is one of the major social problems in Muslim societies today. This problem is especially true for religious people when they encounter sin at the family party. Because kinship is so high in Iranian-Islamic culture, leaving the party is not easily possible and sometimes even leads to cut off relations. On the other hand, staying in the place of sin also has unfortunate consequences. In such a situation, the religious person as a moral agent faces a great challenge between maintaining kinship and leaving the place of sin. The present study seeks to provide a solution to get out of this moral challenge by analytical method. The results show that although both sides of the challenge have strong scientific and religious arguments, they are inefficient because they do not consider all aspects and general judgments. The proposed solution is to analyze the situation and detail the commandment.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Ethical conflict"
  • "Maintain kinship"
  • "leaving the place of sin"
  • "analyzing the situation"
  • "detailing the commandment
منابع
1-     قرآن کریم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی(1373)؛ قم‏، دارالقرآن‌الکریم، چ دوم‏.
2-    آخوند خراسانی، محمدکاظم، کفایه الاصول، چ اول، قم، مؤسسه آل‌البیت علیهم السلام.
3-    ارگانی حائری، محمود(1376)؛ صله ارحام در اسلام، چ اول، قم، نشر پیام مهدی(عج).
4-    انصاری، مرتضی(1416ق)؛ فرائد الاصول، چ پنجم، قم، مؤسسه النشر الاسلامی.
5-    بوسلیکی، حسن(1391)؛ تعارض اخلاقی و دانش اصول فقه، چ اول، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
6-    بهجت، محمدتقى(1428ق)؛ استفتاءات، چ اول، قم، دفتر حضرت آیت‌الله بهجت.
7-    حر عاملى، محمد بن حسن(1409ق)؛ تفصیل وسائل الشیعه، چ اول، قم، ‏آل‌البیت لاحیاء التراث‏.
8-    خارستانی، اسماعیل و سیفی، فاطمه(1393«نقش صله‌رحم در تحکیم خانواده و دوری از آسیب‌های اجتماعی برمبنای سیره و اندیشه‌های اهل بیت علیهم‌السلام»، پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، ش100،ص171 ـ 151، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد.
9-    خامنه‌ای، سیدعلی(1424ق)؛  اجوبةالاستفتائات، چ اول، قم، دفتر مقام معظم رهبری.
10-  خمینی(امام) ، روح‌الله، بی‌تا، تحریرالوسیله، قم، مؤسسه النشر الاسلامی.
11-  دیماتئو، ام. رابین(1387)؛ روان‌شناسی سلامت، ترجمه سید مهدی موسوی اصل و همکاران، چ اول، تهران، سمت.
12- سبحانی، جعفر(1390)؛ سیماى إنسان کامل در قرآن، چ دوم، قم، مؤسسه امام صادق علیه‌السلام.
13- شرف‌الدین، سیدحسین(1386)؛ تحلیلی اجتماعی از صله‌رحم، چ دوم، قم، بوستان کتاب.
14- صابر خراسانی، مرتضی(1382)؛ صله‌رحم یا پیوند خویشاوندی، چ سوم، قم، در راه حق.
15- صافى گلپایگانى، لطف‌الله(1417ق)؛ جامع‌الأحکام، چ چهارم، قم، انتشارات حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها.
16- صدر، سید محمدباقر(1417ق)؛ بحوث فی علم الأصول، چ سوم، قم، مؤسسه دائرة المعارف فقه اسلامى.
17- ـــــــــــ : (1418ق)؛ دروس فی علم الاصول، چپنجم، قم، مؤسسه النشر الاسلامی.
18- صدوق، محمد بن علی(1362)؛ الخصال‏، چ اول، قم، جامعه مدرسین.
19- صفورایی پاریزی، محمدمهدی(1388)؛ «صله‌رحم و کارآمدی خانواده»، مطالعات فقه تربیتی، ش9، سال چهارم، جامعه المصطفی (ص)، قم، صص155 تا 166.
20- طبرسى،علی بن حسن، 1385ق، مشکاة الأنوار فی غرر الأخبار، چ دوم‏، نجف، المکتبه الحیدریه.‏‏
21- طوسی، محمد بن الحسن(1414ق)؛  الامالی، چ اول، قم، دارالثقافه.
22-عدل، اکبر، صدرالسادات، سیدجلال، بیگلریان، اکبر و جوادی، محمدرضا(1383)؛ «تأثیر همنشینی و معاشرت با گروه هنجارشکن و گرایش جوانان به اعتیاد»، رفاه اجتماعی، ش15، دوره چهارم، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، تهران، صص508 تا 487.
23-  عضدانلو، حمید(1395)؛  آشنایی با مفاهیم اساسی جامعه‌شناسی، چ پنجم، تهران، نشر نی.
24-غباری بناب، باقر، فقیهی، علی‌نقی و قاسمی‌پور، یدالله(1386)؛ «آثار صله‌رحم از دیدگاه اسلام و روانشناسی و کاربردهای تربیتی آن»، تربیت اسلامی، ش5، سال سوم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، صص 114 ـ 81.
25-  فیض کاشانی، ملامحسن(1417ق)؛ المحجه البیضاء، چ چهارم، قم، دفتر انتشارات اسلامی.
26-کلینى، محمد بن یعقوب(1407ق)؛  الکافى‏، چ چهارم‏، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
27-  مجلسى، محمدباقر(1403ق)؛ بحار الأنوار، چ دوم‏، بیروت، دار احیاء التراث العربی.
28-  محمدی اشتهاردی، محمد(1379)؛ «پرهیز شدید از گواهی دروغ و شرکت در مجلس گناه»، ماهنامه پاسدار اسلام، دوره 1379، ش229، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، تهران.
29-مکارم شیرازی، ناصر(1379)؛  استفتائات جدید، چ اول، قم، مدرسه الامام علی بن ابی طالب علیه‌السلام.
30- موسوی گلپایگانی، سیدمحمدرضا(1409ق)؛ مجمع المسائل، چ دوم، قم، دار القرآن الکریم.
31- مهدوی کنی، محمدرضا(1371)؛ نقطه‌های آغاز در اخلاق عملی، چ اول، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
32-  نائینى، محمدحسین(1417ق)؛ فوائد الأصول، چ ششم، قم، دفتر انتشارات اسلامى.
33-  نراقى، ملامهدى[بی‌تا]؛ جامع­السعادات، چ چهارم، بیروت، مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
34-  واحدی، سیدمحمدرضا(1392)؛ بررسی فقهی صله‌رحم و قطع آن، چ اول، تهران، خرسندی.