بررسی انتقادی دیدگاه یوسفی اشکوری پیرامون نقد دین علمی در مقاله « دین علمی و علم دینی»

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه حکیم سبزواری

چکیده

«دین علمی» به معنای تفسیر علمی گزاره‌های دینی یا تبیین و اثبات علمی آنها از مباحثی است که مبتنی بر مساله رابطه علم و دین، ذهن برخی از دین‌ پژوهان معاصر را به دلیل سلطه و رسوخ علوم تجربی در زندگی آدمیان به خود مشغول ساخته است؛ حسن یوسفی اشکوری در مقاله‌ای با عنوان «دین علمی و علم دینی» به نقد دو مقوله علم دینی و دین علمی پرداخته است؛ درباره علم دینی از سوی موافقان آن با انواعی از تقریرها در قالب مقالات و کتابهای گوناگون به مخالفان علم دینی پاسخ داده شده است؛ اما در تبیین و تحلیل مقوله دین علمی کمتر سخن به میان آمده است؛ یوسفی اشکوری، دین علمی را در سه سطح تصور دین علمی، اثبات‌ پذیری باورهای دینی و همچنین تحقق عینی دین علمی، قابل نقد دانسته و در نتیجه بر نفی آن حکم رانده است؛ در این مجال با رویکرد تحلیلی- انتقادی، دیدگاه نویسنده مقاله نسبت به دین علمی بررسی شده که افزون بر عدم توانایی دیدگاه وی در نفی دین علمی، از امکان و تحقق دین علمی معتبر نیز دفاع شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Critical review of Yousefi Ashkevri's view on the critique of scientific religion in the article "Scientific religion and religious science"

نویسنده [English]

  • seyed zia sajjadifar
Department of maaref, Hakim Sabzevari University
چکیده [English]

Scientific Religion means the scientific interpretation of religious propositions or their scientific explanation and proof. It is based on the relationship between science and religion. Due to the dominance of experimental sciences in people's lives, this issue has occupied the minds of some contemporary religious scholars. In an article entitled Scientific Religion and Religious Science, Hasan Yousefi Ashkevari criticized two concepts of religious science and scientific religion. Regarding religious science, its supporters have responded to the opponents of religious science with various types of statements in the forms of various articles and books; However, less has been stated about the explanation and analysis of scientific religion. Yousefi Ashkevari has considered scientific religion to be criticizable on three levels: the concept of scientific religion, the provability of religious beliefs, and the objective realization of scientific religion; as a result, he has rejected this concept. In this research, using the critical-analytical approach, the author's view of scientific religion has been examined, and in addition to the inability of his view to reject scientific religion, the possibility and realization of valid scientific religion have been confirmed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Criticism
  • Yousefi Ashkevari
  • the possibility of scientific religion
  • The provability of scientific religion
  • the realization of scientific religion

مراجع

قرآن کریم
 الیاده، میرچا،1375، دین پژوهی، ترجمه: بهاء الدین خرمشاهی، ج1، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگى
اخوان نبوی، قاسم، 1399، چیستی دین شناسی علمی، دانشگاه خوارزمی، سال اول، شماره1، صص211-186تهران، پژوهشهای مابعد الطبیعی
اصفهانی، محمد علی رضایی، 1375 درآمدی بر تفسیر علمی قرآن کریم ، چ1 ، قم، انتشارات اسوه
اصفهانی، محمد علی رضایی،1387، منطق تفسیر قرآن، ج‏2 ، قم، نشر جامعه المصطفی.
باربور، ایان، 1379، علم و دین ، ترجمه: بهاء الدین خرمشاهی، تهران، مرکز نشر دانشگاهی.
باقری، خسرو، 1374، هویت علم دینی، شماره3، صص 18-6 ، نشریه: روش شناسی علوم انسانی (حوزه و دانشگاه)
بهشتی، احمد، 1382،  فلسفه دین، قم، انتشارات بوستان قم
پالس،دانیل،1385، هفت نظریه درباره دین ،ترجمه و نقد: محمد عزیزی بختیاری، قم، نشر انتشارت موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
پترسون، مایکل، بروس رایشنباخ، ویلیام هاسکر، دیوید بازینجر، 1389 ،عقل و اعتقاد دینی، درآمدی بر فلسفه دین ، ترجمه: احمد نراقی، ابراهیم سلطانی، تهران، انتشارات طرح نور.
جوادی آملی، عبد الله ، 1381، نسبت دین و دنیا  ؛بررسی و نقد نظریه سکولاریسم، قم،مرکز نشر اسراء. 
جوادی آملی، عبدالله،  1394، منزلت عقل در هندسه معرفت دینی، قم،  نشر اسراء.
چالمرز،آلن اف،1394 چیستی علم، درآمدی بر مکاتب علم شناسی فلسفی، ترجمه: سعید زیبا کلام؛ چ15 تهران ، سازمان مطالعه م تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها(سمت)
حسنی،؛ سید حمید رضا، مهدی علی پور ، سید محمد تقی موحد ابطحی،1397، علم دینی دیدگاهها و ملاحظات ، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
خاکی قراملکی، محمد رضا، 1397، دین و ایدئولوژی در فرایند ظهور و سقوط مدرنیته، قم، انتشارات تمدن نوین اسلامی
خسرو پناه، عبدالحسین، 1381، کلام جدید ، قم، مرکز مطالعات و پژوهش هاى فرهنگى حوزه ى علمیه.
خسرو پناه، عبدالحسین،1390، کلام جدید با رویکرد اسلامی، قم؛ نشر معارف.
ربانی گلپایگانی، علی، 1381 ، تحلیل و نقد سکولاریسم، ، شماره 36،  قم، فصلنامه پیام حوزه
الطباطبائی، السید محمد حسین، المیزان فی تفسیر القرآن ، ج16، انتشارات اسماعیلیان.
مجمع عالی حکمت اسلامی، 1393، علم دینی، دیدگاهها و تحلیلها، قم انتشارات حکمت اسلامی.
مصباح یزدی، محمدتقی، 1392، رابطه علم و دین، تحقیق و نگارش: علی مصباح قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره).
میرباقری، سید مهدی ، 1396، نسبت دین با علم و فن آوری، قم، نشر تمدن نوین اسلامی.
نظریان، رضا ، یونس نوربخش، 1401،  نسبت علم و دین در ایران پسا انقلاب؛ داوری جامعه شناختی روایتها، شماره 1، صص 54-31، دوفصلنامه دین و دنیای معاصر.
نفیسی، شادی، 1395، مبانی اختصاصی تفسیر علمی از قرآن کریم، شماره9،صص 168-149، دوفصلنامه علمی پژوهشی پژوهشنامه تفسیر و زبان قرآن
یوسفی اشکوری، حسن، 1400، دین و قدرت، گذری شتابان از فراز چهاده قرن ، www.zeitoons.com
یوسفی اشکوری،حسن،1394،  دین علمی و علم دینی ، ش1، صص313-279،  نشریه آزادی اندیشه

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار