رهیافت الهیاتی به اقتضائات و بایسته های جنگ با حزب شیطان با تأکید بر جنگ 12 روزه اسرائیل علیه ایران

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه الهیات، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد علوم حدیث (گرایش نهج‌البلاغه)، دانشکده الهیات و حقوق، دانشگاه حضرت معصومه (س)، قم، ایران

10.22034/nrr.2025.68791.1515

چکیده

تحولات معاصر خاورمیانه و به‌ویژه منازعه جمهوری اسلامی ایران و رژیم صهیونیستی، تنها در سطح سیاسی و نظامی قابل تبیین نیست، بلکه دارای لایه‌های عمیق معرفتی و الهیاتی است. از منظر متون وحیانی، تاریخ بشر صحنه‌ تقابل دائمی میان «ولایت الهی» و «ولایت شیطان» است و منازعات سیاسی - تمدنی، جلوه‌ای از این نبرد بنیادین محسوب می‌شوند. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که چگونه می‌توان با تکیه بر منابع وحیانی، چارچوبی الهیاتی برای تبیین جنگ معاصر با حزب شیطان ارائه داد. هدف مقاله، بازخوانی این منازعه در پرتو الهیات شیطان‌شناسی و استخراج اقتضائات و بایسته‌های مقاومت معنوی است. روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعه متون وحیانی و آثار اندیشه اسلامی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در منطق وحی، جنگ صرفاً منازعه‌ای سیاسی یا نظامی نیست، بلکه تقابلی هستی‌شناختی و تمدنی است که غایت آن تثبیت عبودیت، صیانت از ولایت الهی و مصون‌سازی جامعه ایمانی از سلطه باطنی شیطان است. در این چارچوب، مؤلفه‌هایی چون شکرگزاری، حسن‌ظن به خدا، توکل، و استعانت از عبادات، نه‌تنها فضایل اخلاقی- معنوی؛ بلکه کارکردهایی تمدن‌ساز و سازوکارهایی ایمنی‌بخش در برابر اغواگری‌های حزب شیطان تلقی می‌شوند که روحیه مقاومت و دفاع را نیز در جامعه اسلامی افزایش می‌دهند. نتیجه پژوهش آن است که جنگ ایران و اسرائیل، در ساحت الهیاتی، مصداقی معاصر از نبرد تاریخی میان «حزب‌الله» و «حزب‌الشیطان» است؛ نبردی که سرنوشت آن بیش از آنکه در موازنه‌های سخت‌افزاری تعیین شود، در سطح ایمان، فرهنگ و هویت دینی رقم می‌خورد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Theological Approach to the Imperatives and Requirements of Warfare against the “Party of Satan” Emphasizing Israel’s Twelve-Day War against Iran

نویسندگان [English]

  • Omid Qorbankhani 1
  • Zohreh Kashani 2
1 Assistant Professor, Department of Theology, Faculty of Humanities, Bu-Ali Sina University, Hamedan, Iran
2 M.A. Student, Hadith Sciences (Nahj al-Balaghah), Faculty of Humanities, Hazrat Masoumeh University, Qom, Iran.
چکیده [English]

تحولات معاصر خاورمیانه و به‌ویژه منازعه جمهوری اسلامی ایران و رژیم صهیونیستی، تنها در سطح سیاسی و نظامی قابل تبیین نیست، بلکه دارای لایه‌های عمیق معرفتی و الهیاتی است. از منظر متون وحیانی، تاریخ بشر صحنه‌ تقابل دائمی میان «ولایت الهی» و «ولایت شیطان» است و منازعات سیاسی - تمدنی، جلوه‌ای از این نبرد بنیادین محسوب می‌شوند. مسئله اصلی پژوهش حاضر آن است که چگونه می‌توان با تکیه بر منابع وحیانی، چارچوبی الهیاتی برای تبیین جنگ معاصر با حزب شیطان ارائه داد. هدف مقاله، بازخوانی این منازعه در پرتو الهیات شیطان‌شناسی و استخراج اقتضائات و بایسته‌های مقاومت معنوی است. روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی و مبتنی بر مطالعه متون وحیانی و آثار اندیشه اسلامی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که در منطق وحی، جنگ صرفاً منازعه‌ای سیاسی یا نظامی نیست، بلکه تقابلی هستی‌شناختی و تمدنی است که غایت آن تثبیت عبودیت، صیانت از ولایت الهی و مصون‌سازی جامعه ایمانی از سلطه باطنی شیطان است. در این چارچوب، مؤلفه‌هایی چون شکرگزاری، حسن‌ظن به خدا، توکل، و استعانت از عبادات، نه‌تنها فضایل اخلاقی- معنوی؛ بلکه کارکردهایی تمدن‌ساز و سازوکارهایی ایمنی‌بخش در برابر اغواگری‌های حزب شیطان تلقی می‌شوند که روحیه مقاومت و دفاع را نیز در جامعه اسلامی افزایش می‌دهند. نتیجه پژوهش آن است که جنگ ایران و اسرائیل، در ساحت الهیاتی، مصداقی معاصر از نبرد تاریخی میان «حزب‌الله» و «حزب‌الشیطان» است؛ نبردی که سرنوشت آن بیش از آنکه در موازنه‌های سخت‌افزاری تعیین شود، در سطح ایمان، فرهنگ و هویت دینی رقم می‌خورد.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Theology of war
  • Zionism
  • divine guardianship
  • civilizational war
  • Quranic Satanology

مراجع

  1. فهرست منابع

    قرآن کریم.

    1. آذری قمی، احمد (1373). رهبری پرچمدار مبارزه با کفر و استکبار، قم: مکتبه ولایت فقیه.
    2. ابن‌بابویه، محمدبن‌على (1413ق). من لایحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏.
    3. ابن‏خمیر، على‌بن‌احمد (1420ق). تنزیه الأنبیاء عمّا نسب إلیهم حثالة الأغبیاء، دمشق: دار الفکر.
    4. ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم (بی‌تا). لسان العرب، بیروت: دار الفکر.
    5. ازغندی، علیرضا (1388). جنگ و صلح؛ بررسی مسائل نظامی و استراتژیک معاصر، تهران: سمت.
    6. اعرافی، علیرضا (1396). شیطان‌شناسی، تدوین: حسن حیدرزاده، قم: مؤسسه اشراق و عرفان.
    7. افشردی، محمدحسین؛ قاضی‌‌پور، توحید؛ گل‌کاریان، داوود (1398). تشابهات و تفاوت‌های اصول جنگ و رهنامه، مطالعات دفاعی استراتژیک، 17(75): 5-32.
    8. ایزدی، عباس (1390). وسوسه‌های شیطانی و راه‌های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم، قم: زائر.
    9. باقری کبورق، علی (1370). کلیات و مبانی جنگ و استراتژی، بی‌جا: مرکز نشر بین‌الملل.
    10. برزگر، کریم (1377). شیطان‌شناسی، قم: دارالذخائر.
    11. برقى، احمدبن‌محمد (1371ق). المحاسن، قم: دار الکتب الإسلامیة.
    12. بروجردی، مصطفی (1397). تفسیر شمس، قم: بوستان کتاب.
    13. بلالی، هادی (1388). مختصات جنگ نرم در دیدگاه رهبری انقلاب اسلامی، رسانه، 20(2): 201-221.
    14. تقی‌زاده اکبری، علی (1386). جهاد در آینه قرآن، قم: زمزم هدایت.
    15. تمنایی، امیرحسین؛ ساری، حسین؛ جلالی‌راد، محمدصادق (1401). معنویت سیاسی و منبع الهام؛ گفتمان دفاع مقدس از منظر امام خمینی (ره) و آیت‌الله خامنه‌ای (مدظله‌العالی)، شاهد اندیشه، 3(5): 183-217.
    16. توانا، محمدعلی؛ هاشمی‌اصل، سیدیزدان؛ جریده، سیدجواد (1398). بررسی پدیده جنگ از منظر ابن‌خلدون، نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، 9(17): 147-171.
    17. جعفری، یعقوب (1398). تفسیر کوثر، قم: هجرت.
    18. حسینی تهرانی، سیدمحمدحسین (1417ق). الله‌شناسی، مشهد: علامه طباطبایی (ره).
    19. حسینى همدانى، محمد (1404ق). انوار درخشان در تفسیر قرآن‏، تهران: لطفى‏.
    20. خامنه‌ای، سیدعلی، سخنرانی در دیدار با اعضای مجلس خبرگان، 04/12/1399، https://farsi.khamenei.ir.
    21. خامنه‌ای، سیدعلی (1370). ولایت، بی‌جا: مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
    22. خان‌احمدی، اسماعیل (1399). بررسی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری جنگ از منظر مبانی ارزشی و آموزه‌های دین مبین اسلام، سیاست دفاعی، 28(110): 177-211.
    23. خمینی، سیدروح‌الله (1389). صحیفه امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).
    24. دستغیب، عبدالحسین (۱۳۸۷). استعاذه (پناهندگی به خدا)، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی.
    25. رحیمی، حسن (1397). بررسی اجمالی اهداف و ماهیت جنگ در اسلام و دیگر ادیان و مکاتب، مدیریت و پژوهش‌های دفاعی، 17(86): 103-130.
    26. رضایی اصفهانی، محمدعلی (1387). تفسیر قرآن مهر، قم: پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن.
    27. سبحانی، جعفر (1390). منشور جاوید، قم: مؤسسه امام صادق (ع).
    28. شریف الرضی، محمدبن‌حسین (1414ق). نهج‌البلاغه، تحقیق: صبحی صالح، قم: دار الهجرة.
    29. شفیعی شاهرودی، محمدحسن (1397). امام‌شناسی (لزوم، مراحل و روش)، قم: میراث نبوت.
    30. شکر، عبدالعلی (1393). وسوسه شیطان و راهکارهای مقابله با آن در قرآن، معارف قرآنی، 5(18): 63-89.
    31. شم‌آبادی، مریم؛ ببرکته شمشیری، رحیمه؛ حسینی، بی‌بی‌زینب؛ شم‌آبادی، مرضیه (1404). بررسی دلالت واژه اسراء بر راهبرد جنگ نرم مقابل یهود، دین‌پژوهی و کارآمدی، 5(16): 25-48.
    32. شیخ‌الاسلامی، محسن (1378). ولایت فقیه (حدود، اختیارات و وظایف)، بی‌جا: مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.
    33. شیرازی، جعفر (1398). الگوی دشمن‌شناسی مبتنی بر دیدگاه حضرت امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) با تأکید بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، پژوهش‌های حفاظتی- امنیتی، 8(31): 37-76.
    34. صافی‌ گلپایگانی، لطف‌الله (1392). تجلی توحید در نظام امامت، قم: دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی.
    35. طالقانی، محمود (1362). پرتوی از قرآن، تهران: شرکت سهامی انتشار.
    36. طائبی اصفهانی، فاطمه؛ زارعان، عصمت (1392). نگرشی بر کفران نعمت از منظر آیات و روایات، کوثر، 47: 113-139.
    37. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1393ق). المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
    38. عرب‌صالحی، محمد؛ پیشوایی، فریده (1401). توحید اجتماعی، ماهیت، تعریف و نسبت آن با توحید اعتقادی، قبسات، 27(104): 99-124.
    39. عزیزی، رامین؛ مسعودی، جهانگیر؛ حسینی شاهرودی، سیدمرتضی (1403). بررسی انتقادی ادله مخالفان مسألهتوجیه وسیله توسط هدف، حکمت اسلامی، 11(40): 109-122.
    40. عسکری، الهام؛ معتمد، سارا؛ زارع‌نژاد اشکذری، عباس؛ امانی جوردهی، بابک (1400). بررسی سبک زندگی اسلامی و آفت‌های آن جهت ارائه راهکارهای اصلاح سبک زندگی در تحقق نظام پیشرفته اسلامی، رهیافت‌های نوین مدیریت جهادی و حکمرانی اسلامی، 1(2): 25-40.
    41. عمادی، سیدکمال‌الدین (1395). مبانی ولایت فقیه (بر اساس درس‌های خارج فقه آیت‌الله اسماعیل صالحی مازندرانی)، قم: نشر معارف.
    42. عینی، حسین (1398). ارزیابی منع به‌کارگیری سلاح هسته‌ای با تأکید بر ادله فقهی و سیاسی مقام معظم رهبری در باب حقوق بشردوستانه، حقوق بشری، 5(16): 95-111.
    43. قدردان قراملکی، علی (1404). مطالعه هستی‌شناسانه الگوی اسلامی شکرگزاری و ارتباط آن با افزایش نعمت‌ها، دین‌پژوهی و کارآمدی، 5(15): 29-47.
    44. قرائتی، محسن (1388). تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
    45. قربانی لاهیجی، زین‌العابدین (1384). تفسیر جامع آیات الاحکام، تهران: سایه.
    46. قنبری جهرمی، محمدحسین (1382). جنگ و اصول حاکم بر آن، تهران: دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
    47. کلینى، محمدبن‌یعقوب (1407ق). الکافی، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    48. مدرسی، محمدتقی (1377). تفسیر هدایت، ترجمه: احمد آرام، مشهد: بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی.
    49. مرندی، مهدی (1387). جنگ و دفاع در اندیشه امام خمینی (ره)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
    50. مطهری، مرتضی (1374). حق و باطل (به ضمیمه احیای تفکر اسلامی)، تهران: صدرا.
    51. مطهری، مرتضی (1378). توحید، تهران: صدرا.
    52. مکارم شیرازى، ناصر (1371). تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
    53. میرباقری، سیدمحمدمهدی (1393). ضیافت بلا، قم: تمدن نوین اسلامی.
    54. نجفی جواهری، محمدحسن (1981م). جواهر الکلام، تحقیق: عباس قوچانی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    55. نظام ‌الأعرج، حسن‌بن‌محمد (1416ق). تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان‏، بیروت: دار الکتب العلمیة.
    56. یوسف‌وند، محمود(1392). ادله فقهی منع به‌کارگیری سلاح‌های هسته‌ای (با رویکرد حقوق بشردوستانه محیط‌زیست)، حقوق اسلامی، 10(38): 111-132.

      فهرست منابع

      قرآن کریم.

      1. آذری قمی، احمد (1373). رهبری پرچمدار مبارزه با کفر و استکبار، قم: مکتبه ولایت فقیه.
      2. ابن‌بابویه، محمدبن‌على (1413ق). من لایحضره الفقیه، قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‏.
      3. ابن‏خمیر، على‌بن‌احمد (1420ق). تنزیه الأنبیاء عمّا نسب إلیهم حثالة الأغبیاء، دمشق: دار الفکر.
      4. ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم (بی‌تا). لسان العرب، بیروت: دار الفکر.
      5. ازغندی، علیرضا (1388). جنگ و صلح؛ بررسی مسائل نظامی و استراتژیک معاصر، تهران: سمت.
      6. اعرافی، علیرضا (1396). شیطان‌شناسی، تدوین: حسن حیدرزاده، قم: مؤسسه اشراق و عرفان.
      7. افشردی، محمدحسین؛ قاضی‌‌پور، توحید؛ گل‌کاریان، داوود (1398). تشابهات و تفاوت‌های اصول جنگ و رهنامه، مطالعات دفاعی استراتژیک، 17(75): 5-32.
      8. ایزدی، عباس (1390). وسوسه‌های شیطانی و راه‌های مقابله با آن از دیدگاه قرآن کریم، قم: زائر.
      9. باقری کبورق، علی (1370). کلیات و مبانی جنگ و استراتژی، بی‌جا: مرکز نشر بین‌الملل.
      10. برزگر، کریم (1377). شیطان‌شناسی، قم: دارالذخائر.
      11. برقى، احمدبن‌محمد (1371ق). المحاسن، قم: دار الکتب الإسلامیة.
      12. بروجردی، مصطفی (1397). تفسیر شمس، قم: بوستان کتاب.
      13. بلالی، هادی (1388). مختصات جنگ نرم در دیدگاه رهبری انقلاب اسلامی، رسانه، 20(2): 201-221.
      14. تقی‌زاده اکبری، علی (1386). جهاد در آینه قرآن، قم: زمزم هدایت.
      15. تمنایی، امیرحسین؛ ساری، حسین؛ جلالی‌راد، محمدصادق (1401). معنویت سیاسی و منبع الهام؛ گفتمان دفاع مقدس از منظر امام خمینی (ره) و آیت‌الله خامنه‌ای (مدظله‌العالی)، شاهد اندیشه، 3(5): 183-217.
      16. توانا، محمدعلی؛ هاشمی‌اصل، سیدیزدان؛ جریده، سیدجواد (1398). بررسی پدیده جنگ از منظر ابن‌خلدون، نظریه‌های اجتماعی متفکران مسلمان، 9(17): 147-171.
      17. جعفری، یعقوب (1398). تفسیر کوثر، قم: هجرت.
      18. حسینی تهرانی، سیدمحمدحسین (1417ق). الله‌شناسی، مشهد: علامه طباطبایی (ره).
      19. حسینى همدانى، محمد (1404ق). انوار درخشان در تفسیر قرآن‏، تهران: لطفى‏.
      20. خامنه‌ای، سیدعلی، سخنرانی در دیدار با اعضای مجلس خبرگان، 04/12/1399، https://farsi.khamenei.ir.
      21. خامنه‌ای، سیدعلی (1370). ولایت، بی‌جا: مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
      22. خان‌احمدی، اسماعیل (1399). بررسی عوامل مؤثر بر شکل‌گیری جنگ از منظر مبانی ارزشی و آموزه‌های دین مبین اسلام، سیاست دفاعی، 28(110): 177-211.
      23. خمینی، سیدروح‌الله (1389). صحیفه امام، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (س).
      24. دستغیب، عبدالحسین (۱۳۸۷). استعاذه (پناهندگی به خدا)، قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی.
      25. رحیمی، حسن (1397). بررسی اجمالی اهداف و ماهیت جنگ در اسلام و دیگر ادیان و مکاتب، مدیریت و پژوهش‌های دفاعی، 17(86): 103-130.
      26. رضایی اصفهانی، محمدعلی (1387). تفسیر قرآن مهر، قم: پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن.
      27. سبحانی، جعفر (1390). منشور جاوید، قم: مؤسسه امام صادق (ع).
      28. شریف الرضی، محمدبن‌حسین (1414ق). نهج‌البلاغه، تحقیق: صبحی صالح، قم: دار الهجرة.
      29. شفیعی شاهرودی، محمدحسن (1397). امام‌شناسی (لزوم، مراحل و روش)، قم: میراث نبوت.
      30. شکر، عبدالعلی (1393). وسوسه شیطان و راهکارهای مقابله با آن در قرآن، معارف قرآنی، 5(18): 63-89.
      31. شم‌آبادی، مریم؛ ببرکته شمشیری، رحیمه؛ حسینی، بی‌بی‌زینب؛ شم‌آبادی، مرضیه (1404). بررسی دلالت واژه اسراء بر راهبرد جنگ نرم مقابل یهود، دین‌پژوهی و کارآمدی، 5(16): 25-48.
      32. شیخ‌الاسلامی، محسن (1378). ولایت فقیه (حدود، اختیارات و وظایف)، بی‌جا: مؤسسه فرهنگی دانش و اندیشه معاصر.
      33. شیرازی، جعفر (1398). الگوی دشمن‌شناسی مبتنی بر دیدگاه حضرت امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) با تأکید بر بیانیه گام دوم انقلاب اسلامی، پژوهش‌های حفاظتی- امنیتی، 8(31): 37-76.
      34. صافی‌ گلپایگانی، لطف‌الله (1392). تجلی توحید در نظام امامت، قم: دفتر تنظیم و نشر آثار حضرت آیت‌الله العظمی صافی گلپایگانی.
      35. طالقانی، محمود (1362). پرتوی از قرآن، تهران: شرکت سهامی انتشار.
      36. طائبی اصفهانی، فاطمه؛ زارعان، عصمت (1392). نگرشی بر کفران نعمت از منظر آیات و روایات، کوثر، 47: 113-139.
      37. طباطبایی، سیدمحمدحسین (1393ق). المیزان فی تفسیر القرآن، بیروت: مؤسسه الأعلمی للمطبوعات.
      38. عرب‌صالحی، محمد؛ پیشوایی، فریده (1401). توحید اجتماعی، ماهیت، تعریف و نسبت آن با توحید اعتقادی، قبسات، 27(104): 99-124.
      39. عزیزی، رامین؛ مسعودی، جهانگیر؛ حسینی شاهرودی، سیدمرتضی (1403). بررسی انتقادی ادله مخالفان مسألهتوجیه وسیله توسط هدف، حکمت اسلامی، 11(40): 109-122.
      40. عسکری، الهام؛ معتمد، سارا؛ زارع‌نژاد اشکذری، عباس؛ امانی جوردهی، بابک (1400). بررسی سبک زندگی اسلامی و آفت‌های آن جهت ارائه راهکارهای اصلاح سبک زندگی در تحقق نظام پیشرفته اسلامی، رهیافت‌های نوین مدیریت جهادی و حکمرانی اسلامی، 1(2): 25-40.
      41. عمادی، سیدکمال‌الدین (1395). مبانی ولایت فقیه (بر اساس درس‌های خارج فقه آیت‌الله اسماعیل صالحی مازندرانی)، قم: نشر معارف.
      42. عینی، حسین (1398). ارزیابی منع به‌کارگیری سلاح هسته‌ای با تأکید بر ادله فقهی و سیاسی مقام معظم رهبری در باب حقوق بشردوستانه، حقوق بشری، 5(16): 95-111.
      43. قدردان قراملکی، علی (1404). مطالعه هستی‌شناسانه الگوی اسلامی شکرگزاری و ارتباط آن با افزایش نعمت‌ها، دین‌پژوهی و کارآمدی، 5(15): 29-47.
      44. قرائتی، محسن (1388). تفسیر نور، تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن.
      45. قربانی لاهیجی، زین‌العابدین (1384). تفسیر جامع آیات الاحکام، تهران: سایه.
      46. قنبری جهرمی، محمدحسین (1382). جنگ و اصول حاکم بر آن، تهران: دانشکده فرماندهی و ستاد سپاه پاسداران انقلاب اسلامی.
      47. کلینى، محمدبن‌یعقوب (1407ق). الکافی، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
      48. مدرسی، محمدتقی (1377). تفسیر هدایت، ترجمه: احمد آرام، مشهد: بنیاد پژوهش‌های آستان قدس رضوی.
      49. مرندی، مهدی (1387). جنگ و دفاع در اندیشه امام خمینی (ره)، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
      50. مطهری، مرتضی (1374). حق و باطل (به ضمیمه احیای تفکر اسلامی)، تهران: صدرا.
      51. مطهری، مرتضی (1378). توحید، تهران: صدرا.
      52. مکارم شیرازى، ناصر (1371). تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
      53. میرباقری، سیدمحمدمهدی (1393). ضیافت بلا، قم: تمدن نوین اسلامی.
      54. نجفی جواهری، محمدحسن (1981م). جواهر الکلام، تحقیق: عباس قوچانی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
      55. نظام ‌الأعرج، حسن‌بن‌محمد (1416ق). تفسیر غرائب القرآن و رغائب الفرقان‏، بیروت: دار الکتب العلمیة.
      56. یوسف‌وند، محمود(1392). ادله فقهی منع به‌کارگیری سلاح‌های هسته‌ای (با رویکرد حقوق بشردوستانه محیط‌زیست)، حقوق اسلامی، 10(38): 111-132.

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار