نقش استقلال اقتصادی در اقتدار و پایایی حکومت اسلامی در منابع دینی

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و علوم اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

یکی از اهداف مهم بعثت پیامبران ایجاد حکومت صالحان بوده و سعادت جامعه نیز در همین راستا قابل تحقق می‌باشد. اما دشمنان دین با اتکا به قدرت و ثروت خود، پیوسته مانع تحقق اهداف پیامبران شده‌اند. با توجه به نقشی که ثروت کفار در ایجاد مانع برای اهداف متعالی پیامبران داشته است این سوال مطرح می‌شود که اندیشه دینی برای مقابله با استکبار اقتصادی طاغوت‌ها چه برنامه‌ای طراحی کرده و راهبرد اقتصادی نظام دینی برای حفظ اقتدارش در مقابل دشمنان کدام است؟ پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیلی و با بهره-گیری از منابع دینی و شواهد تاریخی این فرضیه را بررسی می‌کند که استقلال اقتصادی در همه ابعاد فردی و سیاسی مورد تأکید اسلام قرار گرفته و همانگونه که ضعف اقتصادی جوامع توحیدی زمینه‌ساز سلطه دشمنان و مانع دستیابی به برخی اهداف متعالی می‌باشد توانمندی اقتصادی موجب اقتدار و افزایش نفوذ سیاسی اسلام می‌گردد. این پژوهش در نهایت بدین نتیجه می‌رسد که اندیشه دینی برای کسب استقلال و مقابله با فشارهای دشمنان، استقلال مالی و توانمندی اقتصادی جامعه و حکومت اسلامی را از اولویت‌های مهم خود قرار داده است و تأکیدات رهبر انقلاب بر اقتصاد مقاومتی و جهاد اقتصادی، ریشه در تعالیم دینی و تجارب تاریخی دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Role of Economic Independence in the authority of the Religious State (with Regard to Religious and Historical Sources)

نویسندگان [English]

  • Seyyed Hosein Olyanasab
  • Emran Abbaspur
  • Samad Behrouz
Assistant Professor, Department of Islamic Sciences, Faculty of Theology and Islamic Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
چکیده [English]

One of the important goals of the resurrection of the prophets was to establish a righteous government, and that is the only way for Happiness of society. But the enemies of religion, relying on their power and wealth, have prevented this goal from being achieved. Given the role of the infidels' wealth in creating obstacles for the lofty goals of the prophets, This question arises that what is the economic strategy of religious thought to Confronting the economic arrogance of the taghuts and Increase its authority against enemies? The present study by Using analytical methods and reviewing religious sources and historical evidence examines the hypothesis that all individual and political dimensions of economic independence are emphasized by Islam, and believes that as economic weakness increases the domination of enemies and prevents the achievement of lofty goals, economic power increases the authority and political influence of Islam.
This research finally concludes that religious thought considers the financial independence and economic capability of the Islamic society and government important to gain independence and face the pressures of the enemies and the Leader of the Islamic Revolutions emphasis on resistance economics and economic jihad is rooted in religion and historical experiences.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic government
  • Economic independence
  • Political authority
قرآن کریم، ترجمه محمد مهدی فولادوند.
آقا بخشی، علی، افشاری راد، مینو، (1384)، فرهنگ علوم سیاسی، تهران، مرکز اطلاعات و مدارک علمی.
ابن­ابی­الحدید، عبدالحمید، (1387)، شرح‌ نهج‌ البلاغه، تحقیق محمد ابوالفضل‌ ابراهیم‌، قاهره.
ابن منظور الأنصاری، محمد بن مکرم، (1414)، لسان العرب، بیروت، دار صادر.
بازرگان، مهدی، (1374)، «آخرت و خدا، هدف بعثت انبیا»، نشریه کیان، شماره 28، 61-46.
برقی، احمدبن محمد بن خالد، (1371ق)، المحاسن، چاپ دوم، قم، دارالکتب الاسلامیه.
بهشتی، سیدمحمدحسین،(بی­تا)، نشریه جهاد.
بیهقی، ابراهیم بن محمد، (1325ق)، المحاسن و المساوی، مصر، مکتبه النهضه.
بیومى مهران، محمد، ( بی­تا)، دراسات تاریخیة من القرآن الکریم، بیروت، دار النهضة العربیه.
تمیمی آمدی، عبدالواحد، (1378) غرر الحکم و درر الکلم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
جوادی آملی، عبدالله، ( 1384)، انتظار بشر از دین، چاپ سوم، قم، نشر اسراء.
حقی برسوی، اسماعیل، (بی­تا)، تفسیر روح البیان، بیروت، دارالفکر.
خمینی(ره)، سید روح الله، (1381)، صحیفه نور، تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
دال، رابرت ( 1376)، تجزیه و تحلیل جدید سیاست، ترجمه حین مظفریان، تهران، نشر مترجم.
دهخدا، علی اکبر (1377)، لغتنامه دهخدا، تهران، دانشگاه تهران.
رحیمی، عبدالرفیع، غلامی فیروزجانی، علی،(1394)، «بررسی تاریخی سیاست­های اقتصادی- دینی رسول خدا(ص) در مدینه»، فصلنامه پژوهش­های تاریخی، ش 26، 88-71.
زمخشرى، محمود، (1407ق)‏، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فی وجوه التأویل، ‏بیروت‏، دار الکتاب العربی.
شاه­آبادی، محمدعلی، (1380)، شذرات المعارف، تهران، ستاد بزرگداشت مقام عرفان و شهادت.
صدر، سیدمحمدباقر، (1417)، اقتصادنا، قم، مکتب الاعلام الاسلامی.
ــــــــــــــــ، (1434)، موسوعة الإمام الشهید السید محمد باقر الصدر، قم، پژوهشگاه علمی تخصصی شهید صدر.
طباطبائی، سیدمحمدحسین، (1374ق)، المیزان فی تفسیرالقرآن، قم، دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طبرسی، فضل بن حسن، (1372ش)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، تهران، انتشارات ناصرخسرو.
طبری، عماد الدین، (1383)، کامل بهائی، ترجمه محمدشجاع فاخر، تهران، نشر مرتضوی.
طوسی، محمدبن حسن، (1414)، کتاب الامالی، تحقیق قسم الدراسات الاسلامیه موسسه البعثه، قم، دارالثقافه للطباعه و النشر و التوزیع.
فیاض، عبدالله، ( 1382)، پیدایش و گسترش تشیع، مقدمه سید محمد باقر صدر، ترجمه سیدجواد خاتمی، سبزوار، ابن یمین.
قرائتی، محسن، (1387)، تفسیر نور، قم، موسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان.
مجلسی، محمدباقر، (1404ق)، بحار الانوار، بیروت، دار احیأ التراث‌ العربی.‌
مغنیه، محمدجواد، (1424ق)، تفسیر الکاشف، تهران، دارالکتاب الاسلامی.
مکارم شیرازى، ناصر، (1374)، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه.
موسوی بجنوردی، سیدحسن، (1372)، القواعد الفقهیه، قم، اسماعیلیان.
نسفی، عمر بن محمد، ( 1376)، تفسیر نسفی، تصحیح عزیز الله جوینی، تهران، سروش.
هادوی تهرانی، مهدی(1383)، مکتب و نظام اقتصادی اسلام، قم، انتشارات نینوا.
واعظ اصفهانی، سیدجمال الدین، (1363)، رسائل قاجاری، به کوشش صادق سجادی و هما رضوانی، تهران، نشر تاریخ ایران.
پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری ، http://www.leader.ir، تاریخ مراجعه، فروردین 1400