بررسی تطبیقی رئیس اول، رؤسای مماثل و رئیس سنت مدینه فاضله فارابی با اندیشه کلامی و سیاسی شیعه جعفری

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه فلسفه وکلام اسلامی دانشکده الهیات وعلوم اسلامی دانشگاه تبریز

2 دانشجوی دکتری رشته کلام اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه تبریز

چکیده

در طول تاریخ، پیوسته، اندیشمندان دینی سعی کرده‌اند مدینه فاضله را به عنوان جامعه آرمانی به تصویر بکشند. فارابی به‌عنوان یکی از سرشناس‌ترین فیلسوفان اسلام نیز، مدلی از یک آرمان‌شهر در فلسفه خویش ارائه داده‌است. هدف اصلی فلسفه سیاسی فارابی، کسب سعادت از مجرای شریعت پیامبر (ص) است . نظریه مدینه فاضله فارابی، اشاره به همان مدینه فاضله‌ای دارد که در ظل کفایت و مدیریت پیامبر (ص) پدیدآمده، و پس از پیامبر نیز، ائمّه اطهار (ع) که جانشینان آن حضرت‌اند، زعامت مسلمین را بر عهده می‌گیرند و در ادامه ریاست سنت (ولایت فقیه) زعامت آن را برعهده خواهدداشت. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی تلاش می‌کند با بررسی آیات و روایات، جامعه آرمانی که در نصوص دینی به تصویر کشیده‌شده را با مدینه فاضله فارابی تطبیق دهد. یافته‌های این تحقیق بیانگر آن است که رئیس اول مدینه فاضله فارابی همان شخص رسول اکرم (ص) است، رؤسای مماثل اشاره به ائمه اطهار دارند و رؤسای سنت را نیز می‌توان فقهای شیعه دانست که بعد از رؤسای مماثل وظیفه رهبری مدینه را برعهده دارند و تمامی این موارد با اندیشه‌های اعتقادی و سیاسی شیعه امامیه همخوان است و می‌توان فارابی را در تأسیس مدینه فاضله متأثر از چنین اعتقاداتی دانست

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A Comparative Study of the First President,, Mumathel Presidents and the Sunnah President of al-Madina al-Fadila al-Farabi with the Theological and Political Thought of Shia

نویسندگان [English]

  • Ghorban Ali Karimzadeh Karamelaki 1
  • abdulla hossinieskandain 2
1 Associate Professor Islamic Philosophy and Wisdom, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
2 PhD student of Islam IC Theology tabriz University
چکیده [English]

Throughout history, religious thinkers and scholars have tried to depict al-Mādina al-Fādila (utopia) as an ideal society. Al-Fārābi as one of the Islamic philosophers has introduced a model of this medina in his philosophy. The main end of al-Fārābi's political philosophy is to achieve bless from the Sharia of the Prophet (PBUH) which elevates the human soul to true happiness. Al-Fārābi's view of the al-Mādina al-Fādila refers to the same al-Mādina al-Fādila that we find in the efficiency and management of the Prophet (PBUH), and then from the Prophet, Twelwe Imams, the successors of Prophet, took the leadership of the Muslims, and in the continuation, the president of Sunnah (=Guardianship of the Islamic Jurist) took the leadership of the society of Muslims. This research, with a descriptive-analytical method and a comparative approach, tries to compare the al-Mādina al-Fādila depicted in religious texts with al-Fārābi's utopia by investigating verses and hadiths. The findings of this research indicate that the First President of al-Mādina al-Fādila is the same person as the Holy Prophet (PBUH), Mûmathel Presidents refer to the Imams of Shia, and the Sunnah Presidents can also be considered as Shia jurists who, after Mûmathel Presidents, are responsible for leading t

کلیدواژه‌ها [English]

  • Al-Farabi
  • al-Madina al-Fadila
  • Happiness
  • Three Presidents
  • Political Philosophy
آشتیانی، سید جلال‌الدین، شرح فصوص‌الحکم، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1375.
اصیل، حجت‌الله، آرمانشهر در اندیشه ایرانی، تهران: نشر نی، 1381.
توماس، هنری، بزرگان فلسفه، ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1390.
حقدار، علی‌اصغر، قدرت سیاسی در اندیشه ایرانی، تهران: انتشارات کویر، 1383.
حقیقت، سیدصادق، توزیع قدرت در اندیشه سیاسی شیعه، تهران: انتشارات هستی‌نما، 1381.
داوری اردکانی، فارابی فیلسوف فرهنگ، تهران: انتشارات سخن، 1389.
ربانی گلپایگانی، علی، کلام تطبیقی: نبوت، امامت و معاد، قم: مرکز بین‌المللی ترجمه و نشر المصطفی، 1401.
سبحانی، جعفر، المحاضرات فی الالهیات، ترجمه عبدالرحیم سلیمانی بهبهانی، قم: انتشارات مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه، 1389.
طباطبایی، جواد، زوال اندیشه سیاسی در ایران، تهران: کویر، 1387.
غالب، مصطفی، فی سبیل موضوعة الفلسفه الفارابی، بیروت: دار صادر، 1414.
فاخوری، حنا، تاریخ فلسفه در جهان اسلامی، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران: کویر، 1385.
فارابی، ابونصر محمد، فصول منتزعه، ترجمه حسن ملکشاهی، تهران: انتشارات سروش، 1382.
فارابی، ابونصر محمد، التحصیل السعاده، تحقیق دکتر جعفر آل یاسین، بیروت: دارالاندلس، 1403.
فارابی، ابونصر محمد، الملة، بیروت: دارالمشرق، 1986.
فارابی، ابونصر محمد، السیاسه المدنیه، بیروت: دارالمشرق، 1993.
فارابی، ابونصر محمد، فصوص الحکم، تحقیق محمد امین الخانجی، مصر: مطبعه السعادة، 1996.
فارابی، ابونصر محمد، آراء اهل مدینه فاضله، بیروت: مکتبه الهلال، 2002.
کاظمی، سید علی‌اصغر، اخلاق و سیاست: اندیشه سیاسی در عرصه عمل، تهران: نشر قومس، 1376.
کربن، هانری، تاریخ فلسفه اسلامی، ترجمه جواد طباطبائی، تهران: انتشارات کویر، 1371.
مهاجرنیا، محسن، اندیشه سیاسی فارابی، قم: بوستان کتاب، 1380.
ناظرزاده کرمانی، فرناز، فلسفه سیاسی فارابی، تهران: انتشارت دانشگاه الزهرا، 1376.