دوگانه تصدیق پیشینه یا روایت‌گری تازه در فهم قصه‌های قرآن

نوع مقاله : پژوهشی

نویسنده

گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خوارزمی

چکیده

در مقام فهم قصه‌های قرآن، گاه نظرگاهی تفسیری، از یک سو، با پیشینه تاریخی قصه در منابع اهل کتاب تأیید می‌شود اما از دیگر سو، پاره ای از ظواهر قرآنی، آن را تضعیف می کنند. در این حالت، فهمنده قرآن می‌تواند به مسیری دوم رود؛ یعنی پیشینه تاریخی قصه را نادیده انگارد و روایت قرآن را مستقل و جدا، فهم کند. بدینسان فهمنده قصه‌های قرآن، گاه با دوگانه مراعات پیشینه یا نادیده‌ انگاری پیشینه مواجه می‌شود. تحقیق حاضر به تحلیل چهار قضیه تفسیری می پردازد که در آن‌ها، دوگانه یاد شده، بارز است. این قضایای چهارگانه عبارتند از: اسحاق یا اسماعیل بودن قربانی ابراهیم، شکسته شدن یا شکسته نشدن الواح موسی، قتل یا عدم قتل پرستشگران گوساله و تعلق یا عدم تعلق یونس به قوم عذاب ناشده. این تحقیق، در مقام تحلیل متن، از همه قرائن درونی و بیرونی مدد جسته است و مبنای تحقیق، باقی ماندن بر پیشینه‌ها است، مگر آن که قصد قرآن بر روایت‌گری متفاوت، احراز گردد. با اِعمال این معیار، در دو نمونه نخست، پیشینه‌گرایی و در دو نمونه اخیر، عدم پیشینه‌گرایی، راجح جلوه کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Acknowledgment of background or new narration; Duality in understanding the Quranic stories

نویسنده [English]

  • Rouhollah Najafi
kharazmi university
چکیده [English]

In the process of understanding the stories of the Qur'an, sometimes an interpretive opinion, on one hand, is confirmed by the historical background of the story in Jewish or Christian sources, but on the other hand, certain Quranic expressions weaken it.
In this situation, the interpreter of the Qur'an can follow a second path ; that is, to ignore the historical background of the story and to understand the narrative of the Quran independently and separately. Based on this, the interpreter of the Qur'anic stories sometimes faces two paths, i.e. to consider or to disregard background. This research analyzes four interpretation issues in which these two paths are clearly seen. These four issues include:
1- Who was Abraham's sacrifice? Isaac or Ishmael?
2-Were the tablets of Moses broken or not?
3-Were the calf worshipers killed or not?
4-Did Jonah belong to the unpunished tribe or not?
The basis of the research is to remain on the historical background, unless the intention of the Qur'an is certain on a different narration. Following this rule, in the first two issues, we have preferred to preserve the background and in the next two issues, we have preferred to disregard the background.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Qur'an
  • Qur'anic story
  • understanding of the Qur'an
  • method of understanding
  • background of the story
قرآن کریم
ابن­جوزی، عبدالرحمان بن علی،(1422ق)، زاد المسیر فی علم التفسیر، تحقیق: عبدالرزاق المهدی، بیروت: دارالکتاب العربی.
ابن­عاشور، محمد الطاهر، (1420ق)، التحریر و التنویر، بیروت: موسسه التاریخ العربی.
ابن­عطیه، عبدالحق بن غالب، (1413ق)، المحرّر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز، تحقیق: عبد السلام عبد الشافی محمد، بیروت: دار الکتب العلمیه.
ابن­قتیبه، عبد الله بن مسلم،(1398ق)، غریب القرآن، تحقیق: احمد صقر، بیروت: دار الکتب العلمیه.
ابن­کثیر، ابوالفداء اسماعیل، (2007م)، تفسیر ابن کثیر :تفسیر القرآن العظیم، بیروت: دار ومکتبه الهلال.
بغوی، حسین بن مسعود، (1420ق)، معالم التنزیل فی تفسیر القرآن، تحقیق: عبدالرزاق المهدی، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
بهنام، سونی، (2003م)، ترجمة من السریانیة الی العربیة ودراسة علی میامر الملفان مار یعقوب السروجی، بغداد: بی­نا.
رشیدرضا، محمد، (1990م)، تفسیرالقرآن الحکیم؛ تفسیر المنار، قاهره: الهیئه المصریه العامه للکتاب.
طبری، محمد بن جریر،(بی­تا)، تفسیر الطبری: جامع البیان عن تأویل آی القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربیّ.
طوسی، محمد بن حسن،(1431ق)، التبیان فی تفسیر القرآن، تصحیح: احمد حبیب قصیر العاملی، بیروت: الامیره.
فخررازی، محمد بن عمر، (1426ق)، تفسیر الفخر الرازی المشتهر بالتفسیر الکبیر و مفاتیح الغیب، بیروت: دارالفکر.
کتاب­مقدس (ترجمه قدیم)؛ شامل کتب عهد عتیق و عهد جدید، (2005م)، بی­جا: انتشارات ایلام.
ماتریدی، محمد بن محمد، (1426ق)، تأویلات اهل السنه: تفسیر الماتریدی، بیروت: دارالکتب العلمیه.  
ماوردی، علی بن محمد، (بی­تا)، تفسیر الماوردی: النکت والعیون، تحقیق: السید بن عبدالمقصود، بیروت: دارالکتب العلمیه.
مراغی، احمد بن مصطفی،(1365ق)، تفسیر المراغی، قاهره: مطبعه مصطفى البابی الحلبی.
مقاتل بن سلیمان،(1424ق)، تفسیر مقاتل بن سلیمان، تحقیق: احمد فرید، بیروت: دارالکتب العلمیه.
مک آرتور، جان، (2020م)، تفسیر عهد عتیق، بی­جا: بی­نا 
مکارم شیرازی، ناصر،(1374ش)، تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
Eliezer the Great, (1916), The chapters of Rabbi Eliezer the Great, Translated By Gerald Friedlander, London: K. Paul, Trench, Trubner; New York: Bloch Pub.Co.